Μεταδιδακτορική έρευνα

Οι τεχνολογικές εξελίξεις των τελευταίων ετών επαναπροσδιορίζουν συνεχώς τις μορφές που τα άτομα έρχονται σε επαφή με τη μουσική, διαμορφώνοντας νέες προοπτικές μουσικής έκφρασης, αλληλεπίδρασης και μάθησης. Τα παιδιά στη σύγχρονη ψηφιακή εποχή μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον που διευρύνει καθημερινά τις μουσικές εμπειρίες και προτιμήσεις τους. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, οι αντιλήψεις για τη μουσική πράξη να μετασχηματίζονται και να αποκτούν νέα νοήματα μέσα από τη χρήση των ψηφιακών μέσων, δημιουργώντας παράλληλα και νέες προκλήσεις για τη μουσική παιδαγωγική. Οι ταχείες αυτές εξελίξεις καθιστούν απαραίτητη τη σχεδίαση μαθησιακών περιβαλλόντων σε ένα πλαίσιο ριζικά διαφορετικό από το συμβατικό.

Η παρούσα έρευνα επικεντρώνεται στους τρόπους με τους οποίους αναδύονται και διαμορφώνονται περιβάλλοντα μάθησης στο πλαίσιο της αναδυόμενης θεωρίας «Μουσικής Εκπαίδευσης 4.0». Κύριος στόχος είναι η σχεδίαση, η ανάπτυξη και η εφαρμογή διδακτικών σεναρίων για την πρωτοβάθμια εκπαίδευση, τα οποία αντανακλούν την προοπτική του δια-επιστημονικού μοντέλου STREAM (Science, Technology, Reading/wRiting, Engineering, Arts, Mathematics). Η μελέτη προσεγγίζει την εμπειρία μαθητών/τριών της Γ’ έως Ε’ τάξης του δημοτικού και αναλύει τη χρήση αναδυόμενων τεχνολογιών (πρακτικές μουσικής παραγωγής, διάχυτος μουσικός υπολογισμός, κινητός υπολογισμός, δημιουργική κωδικοποίηση), τεχνολογιών εμβύθισης (εικονική και επαυξημένη πραγματικότητα) και τεχνητής νοημοσύνης σε αυτά τα μαθησιακά μουσικά περιβάλλοντα.

Η έρευνα υλοποιήθηκε υπό τη μορφή ομίλου μουσικής στο δημοτικό σχολείο του Pierce – The American College of Greece και έλαβε χώρα σε τρία διαδοχικά σχολικά έτη, με 30 εβδομάδες παρέμβασης ανά έτος. Ο μεθοδολογικός σχεδιασμός βασίστηκε στην προσέγγιση της έρευνας σχεδιασμού (Design-Based Research), εστιάζοντας στη δημιουργία και διαρκή βελτίωση αυθεντικών μαθησιακών περιβαλλόντων. Οι μαθητές/τριες συμμετείχαν ενεργά σε δραστηριότητες που ενίσχυσαν τη δημιουργική τους έκφραση, την αυτονομία, την αυτορρύθμιση, την αισθητηριακή εμπλοκή και τη συνεργατική επίλυση προβλημάτων, ενώ καλλιέργησαν ικανότητες υπολογιστικής σκέψης στη βάση της δημιουργικής αξιοποίησης φυσικών και ψηφιακών μέσων στις διαδικασίες μουσικής διδασκαλίας-μάθησης.

Η αναδυόμενη θεωρία «Μουσική Εκπαίδευση 4.0» δεν εισήχθη ως προκαθορισμένο θεωρητικό μοντέλο, αλλά συγκροτήθηκε δυναμικά μέσα από τη σπειροειδή διεργασία σχεδιασμού, εφαρμογής και αναστοχασμού. Αποτέλεσε έτσι το απώτερο προϊόν της ερευνητικής πράξης, προτείνοντας ένα παιδαγωγικά τεκμηριωμένο και ανθρωποκεντρικά προσανατολισμένο και μετα-ψηφιακό πλαίσιο μουσικής διδασκαλίας, μία «μετατόπιση παραδείγματος», συμβατή με τις προκλήσεις και τις νέες διευρυμένες δυνατότητες του σύγχρονου ψηφιακού μουσικού συμφραζόμενου.

Σχεδιασμός, ανάπτυξη και εφαρμογή διδακτικών σεναρίων STREAM στην πρωτοβάθμια μουσική εκπαίδευση.

Η μελέτη βασίστηκε στην Έρευνα Σχεδιασμού (Design-Based Research), με διαδοχικούς κύκλους σχεδιασμού, εφαρμογής και αναστοχασμού για τη διαρκή βελτίωση των μαθησιακών περιβαλλόντων.

Η «Μουσική Εκπαίδευση 4.0» προέκυψε από την ερευνητική πράξη και τη διαδοχική εφαρμογή και επεξεργασία των σεναρίων.

Η παρέμβαση υλοποιήθηκε σε μουσικό όμιλο του δημοτικού σχολείου Pierce – The American College of Greece, με μαθητές/τριες Γ΄–Ε΄ τάξης. Διήρκεσε τρία διαδοχικά σχολικά έτη, με 30 εβδομάδες παρέμβασης ανά έτος.